Prawidłowe skalkulowanie ilości materiałów niezbędnych do budowy dachu chroni inwestora przed nieprzewidzianymi kosztami i przestojami w pracach. Łaty i kontrłaty są koniecznym elementem konstrukcji dachowej, jeśli chcemy uzyskać sztywne poszycie oraz przestrzeń wentylacyjną, dlatego ich wyliczenie wymaga metodycznego podejścia. Ten proces analityczny, oparty na danych z projektu i specyfikacji technicznej, pozwala na dokładne oszacowanie zapotrzebowania, zapewniając zarówno stabilność konstrukcji, jak i jej właściwe funkcjonowanie przez lata. Zrozumienie odmiennych funkcji tych dwóch elementów jest punktem wyjścia do bezbłędnej kalkulacji.
Jak krok po kroku wyliczyć ilość łat i kontrłat potrzebnych na pokrycie dachowe?
W celu obliczenia liczby łat i kontrłat trzeba określić metraż kontrłat na podstawie konstrukcji więźby, a następnie metraż łat w oparciu o specyfikację techniczną wybranego pokrycia dachowego.
Rozpoczynamy od analizy kontrłat dachowych, których liczba jest bezpośrednią pochodną geometrii więźby, a kończymy na łatach dachowych, których rozmieszczenie jest determinowane przez wytyczne producenta finalnego pokrycia dachu. Każdy błąd na początkowym etapie będzie miał swoje konsekwencje w kolejnych krokach.
Rozdzielenie kalkulacji dla tych dwóch elementów wynika z ich fundamentalnie odmiennych funkcji. Kontrłaty dachowe, czyli drewniane listwy montowane wzdłuż krokwi, nie pełnią funkcji nośnej dla samego pokrycia. Ich zadaniem jest stworzenie dystansu – pierwsze tworzą szczeliny wentylacyjne między membraną wstępnego krycia a łatami. Zapewnia to swobodny przepływ powietrza i odprowadzanie skroplin. Natomiast łaty dachowe stanowią bezpośrednie podparcie dla materiału kryjącego, przenosząc jego ciężar na konstrukcję dachu. Ich rozmieszczenie i przekrój muszą być dopasowane do konkretnego rodzaju pokrycia dachowego. Łaty stalowe na dach mogą stanowić zamiennik łat drewnianych.
Informacje dotyczące wymiarów połaci, długości i rozstawu krokwi należy pobrać bezpośrednio z projektu budowlanego. Konieczne jest jednak zweryfikowanie tych wartości przez dokładne zmierzenie wykonanej już konstrukcji dachowej na budowie. Rozbieżności między projektem a rzeczywistością są zjawiskiem częstym, a ich zignorowanie prowadzi do błędnych wyników i problemów z zamówieniem odpowiedniej ilości materiału.
Jak obliczyć całkowitą długość kontrłat na podstawie konstrukcji dachu?
Całkowitą długość kontrłat oblicza się poprzez mnożenie liczby krokwi na wszystkich połaciach dachu przez ich średnią długość.
Wzór na obliczenie zapotrzebowania na kontrłaty jest prostą konsekwencją sposobu ich montażu. Kontrłaty układane są równolegle do krokwi, na całej ich długości, suma długości tych elementów musi odpowiadać sumarycznej długości wszystkich krokwi w konstrukcji. Logika jest tu jednoznaczna i przedstawia się następująco:
- Całkowita długość kontrłat (mb) = całkowita liczba krokwi × Średnia długość krokwi (m)
Ta kalkulacja jest uniwersalna i ma jedną zasadniczą zaletę: jest całkowicie niezależna od wybranego rodzaju pokrycia. Niezależnie od tego, czy na dachu znajdzie się lekka blachodachówka, czy ciężka dachówka ceramiczna, ilość potrzebnych kontrłat pozostanie taka sama, ponieważ jest ona zdeterminowana wyłącznie przez parametry więźby, takie jak rozstaw krokwi i długość połaci. Czyni to ten etap obliczeń fundamentalnym i stałym elementem kosztorysowania.
Załóżmy, że konstrukcja dachu składa się łącznie z 22 krokwi, a średnia długość każdej z nich wynosi 6 metrów. Obliczenie jest trywialnie proste:
- 22 krokwi × 6 m = 132 metry bieżące
Do pokrycia całego dachu potrzebne będą więc 132 metry bieżące kontrłat. Należy do tej wartości doliczyć niewielki zapas materiałowy, zazwyczaj na poziomie 3-5%, na pokrycie ewentualnych odpadów.
Jak wyliczyć prawidłowy rozstaw i liczbę łat na powierzchni dachu?
Prawidłową liczbę łat na dachu wylicza się poprzez ustalenie ich rozstawu na podstawie wytycznych producenta pokrycia, a następnie obliczenie liczby rzędów potrzebnych do pokrycia całej długości krokwi.
Rozstaw łat to krytyczna zmienna. Tej wartości nie wolno przyjmować na podstawie ogólnych założeń czy branżowych przyzwyczajeń. Musi ona pochodzić bezpośrednio z karty technicznej lub instrukcji montażu konkretnego modelu pokrycia, które zostanie ułożone na dachu. Każdy rodzaj pokrycia, czy to blachodachówka, blacha trapezowa, czy dachówki ceramiczne, ma swoje unikalne wymagania montażowe, a ich rozstaw jest precyzyjnie zdefiniowany przez producenta.
Zlekceważenie tej zasady jest prostą drogą do kosztownych błędów wykonawczych. Błędnie przyjęty odpowiedni rozstaw, nawet z odchyłką kilku milimetrów na jednym rzędzie, przy kilkunastu rzędach na całej długości krokwi skumuluje się do wartości uniemożliwiającej prawidłowy montaż łat i ostatniego rzędu dachówek przy kalenicy. W najlepszym wypadku będzie to wymagało przeróbek, w najgorszym – demontażu części lub całości ołacenia, co generuje straty czasu i materiału. Precyzyjne rozmierzenie dachu jest tu absolutnie niezbędne dla trwałości dachu i jego szczelności. W instrukcjach montażu umieszczonych na stronie Florian Centrum można sprawdzić jak należy to zrobić.
Ambasador Florian Centrum Sp. z o.o.
Mistrz ciesielstwa, mistrz dekarstwa, mistrz blacharstwa, Wiceprezes ds. szkoleń kujawsko –pomorskiego Polskiego Stowarzyszenia Dekarzy, Orzecznik techniczny, wieloletni szkoleniowiec. Prowadzi własną firmę Techado Usługi blacharsko-dekarskie. Ma uprawnienia pedagogiczne.
Zobacz podobne
